ADAPTACIÓNS CURRICULARES

A Orde do 6 de outubro de 1995 (DOGA 7/11/1995) regula as adaptacións do currículum nas ensinanzas de réxime xeral.
A Orde distingue as medidas de REFORZO EDUCATIVO e as ADAPTACIÓNS CURRICULARES.

O REFORZO EDUCATIVO é unha medida ordinaria de atención á diversidade que afecta a elementos non prescritivos do currículum, é dicir, á secuencia de contidos, ás formas e instrumentos de avaliación, á organización da aula, ós agrupamentos de alumnos e a todo aquilo incluído dentro do ámbito da metodoloxía.
É unha medida que vai dirixida a aqueles alumnos e alumnas que modificando eses elementos non prescritivos poden segui-lo proceso ordinario de ensino-aprendizaxe.

AS ADAPTACIÓNS CURRICULARES son as modificacións dun ou de máis elementos prescritivos do currículum, como son os obxectivos, os contidos e os criterios de avaliación, para atende-las necesidades educativas dun alumno ou alumna motivadas tanto por unha determinada dificultade persoal como polas súas capacidades excepcionais.

¿A que alumnos-as se lle fará unha adaptación curricular?
*Ao alumnado que esgotou tódalas medidas ordinarias de intervención educativa (reforzo educativo e repetición de curso) Exemplo: alumno/a que repite o segundo ciclo e recibiu un reforzo educativo; suspende outra vez e pasa o terceiro ciclo pola idade. É un alumno/a que esgotou as medidas ordinarias e a pesar diso non consigue acadar os obxectivos de 2º ciclo.
*Ao alumno/a que padece un déficit de calquera índole non sería necesario esgotar tódalas medidas ordinarias. Exemplo: alumno/a con autismo.
*Ao alumno/a que posee cualidades excepcionais. Exemplo: alumnado sobredotado; existe lexislación específica (Orde do 28 de outubro de 1996 )
*Ao alumno/a que por diversas razóns educativas, sociais, culturais non poden segui-lo proceso ordinario de ensino aprendizaxe. Exemplo: alumnado procedente do extranxeiro.

As adaptacións teñen un proceso de elaboración que ven recollido nesta Orde e teñen que ser autorizadas pola Inspección Educativa.

Moitos ensinantes aínda non están pola faena ; a razón non a sei pero non coñezo ningún ensinante que deixara aparcado a este tipo de alumnado; lle fan adaptacións curriculares a su maneira sen os requisitos legais. Esto é un erro xa que desta forma non constará no seu expediente educativo e non terán as ventaxas que esta medida extraordinaria ten: estar exentos de algunha asignatura no IES, preferencias nas garantías sociaisnos grupos flexibles, outras formas de avaliación, etc.

A adaptación curricular é UN DEREITO do alumno.

DISLEXIA

A palabra dislexia quere dicir dificultades de linguaxe. Na actualidade refírese a problemas de lectura ou trastorno na adquisición da lectura.
Unha primeira definición sinxela da dislexia é a que nos di que é o problema para aprender a ler que presentan nenos cuxo coeficiente intelectual é normal e non hai problemas físicos ou psicolóxicos que poidan explicar estas dificultades.
A dislexia afecta a un 10% ou un 15% da poboación escolar e adulta, en igual proporción a nenos e nenas, con todo na práctica compróbase que se dá en moitos máis nenos que nenas e estatísticas inglesas falan dunha relación de 8 a 1 entre o número de nenos e o de nenas afectados. Isto quizá teña que ver co feito de que se considera que as mulleres en xeral teñen un maior desenvolvemento na área da linguaxe que os homes.
Hai consenso en que entre un 4 e un 5% dos nenos presentan problemas graves de aprendizaxe da lectura, coa consecuente dificultade escritora. Dada a generalización do ensino a toda a poboación de forma obrigatoria e o uso prioritario da lectura e a escritura como mediadores do ensino, a cantidade de nenos que teñen dificultades escolares por esta causa é un factor relevante a ter en conta polo persoal docente. Segundo as estatísticas citadas arriba pódese esperar que en cada aula de 25 alumnos haxa polo menos un neno con esta dificultade para a aprendizaxe.
M. Thomson descríbea así: "Unha grave dificultade coa forma escrita da linguaxe, que é independente de calquera causa intelectual, cultural e emocional. Caracterízase porque as adquisicións do individuo no ámbito da lectura, a escritura e o deletreo, están moi por baixo do nivel esperado en función da súa intelixencia e da súa idade cronolóxica. É un problema de índole cognitivo, que afecta a aquelas habilidades lingüísticas asociadas coa modalidade escrita, particularmente o paso da modalidade escrita, particularmente o paso da codificación visual á verbal, a memoria a curto prazo, a percepción de orde e a secuenciación".
Na detección de problemas de dislexia, os signos que poden ter os nenos segundo a idade serían os seguintes:

Nenos de Educación Infantil:

• - Historia Familiar de problemas disléxicos
• - Atraso en aprender a falar con claridade
• - Confusións na pronuncia de palabras parecidas fonéticamente
• - Falta de habilidade para recordar o nome de series de cousas
• - Confusión no vocabulario que ten que ver coa orientación espacial
• - Aptitude para a construción e os obxectos e xoguetes "técnicos" (maior habilidade manual que lingüística, que aparecerá tipicamente nas probas de intelixencia.), xogos de bloques, leigo, ...
• - Dificultade para aprender as rimas típicas do preescolar
• - Dificultades coa palabras rimadas
• - Dificultades coas secuencias
  

Nenos ata 9 anos:

• - Particular dificultade para aprender a ler e escribi
• - Persistente tendencia a escribir os números en espello ou en dirección ou orientación inadecuada.
• - Dificultade para distinguir a esquerda da dereita.
• - Dificultade de aprender o alfabeto e as táboas de multiplicar e en xeral para reter secuencias.
• - Falta de atención e de concentración.
• - Frustración, posible inicio de problemas de conduta.
  

Nenos entre 9 e 12 anos:

• - Continuos erros en lectura, lagoas en comprensión lectora.
• - Forma estraña de escribir, por exemplo, con omisións de letras ou alteracións da orde das mesmas.
• - Desorganización en casa e na escola.
• - Dificultade para copiar coidadosamente da pizarra e no caderno.
• - Dificultade para seguir instrucións orais.
• - Baixa autoestima e aumento da frustración.
• - Problemas de comprensión da linguaxe oral e impreso.
• - Problemas conductuales: impulsividad, curta marxe de atención , inmadurez.

Nenos de 12 anos en diante:

• - Tendencia á escritura descoidada, desordenada, en ocasións incomprensible .
• - Inconsistencias gramaticales e erros ortográficos, ás veces permanencia das omisións, alteracións e adicións da etapa anterior.
• - Dificultade para planificar e para redactar relatos e composicións escritas en xeral.
• - Tendencia a confundir as instrucións verbais e os números de teléfono.
• - Gran dificultade para a aprendizaxe de linguas estranxeiras.
• - Baixa autoestima
• - Dificultade na percepción da linguaxe, por exemplo en seguir instrucións.
• - Baixa comprensión lectora.
• - Aparición de condutas disruptivas ou de inhibición progresiva.
• - Aversión á lectura e a escritura

Algúns autores pensan que existen dous matices distintos da dislexia:

• - Dislexia con alteracións fundamentalmente viso-espaciais e motrices, cuxas características serían: escritura en espello, confusións e investimentos ao escribir, torpeza motriz, disgrafías
• - Dislexia con alteracións fundamentalmente verbais e de ritmo, que se caracterizaría por trastornos da linguaxe: dislalias, investimentos, pobreza de expresión, pouca fluidez verbal, comprensión baixa das regras sintácticas, dificultade para redactar e para relatar oralmente...
  

Cítase a Ajuriaguerra como autor clásico que fai corresponder estas dúas clases de dislexias a alteracións funcionais ou lesións dun ou outro hemisferio cerebral: as lesións dereitas relacionaríanse con trastornos gnoso-práxicos, viso-espaciais, apraxias construtivas, perturbacións somato-gnósicas, que se corresponderían co observado no primeiro tipo de dislexia , mentres que as lesións esquerdas están máis relacionadas cos trastornos das funcións simbólicas (trastornos da linguaxe, alexia, agnosia para as cores, etc..)

Normalmente, os nenos disléxicos presentan:

• Desinterese polo estudo, en especial cando se dá un medio familiar e/ou escolar pouco estimulantes. As súas cualificacións escolares son baixas e con frecuencia son marxinados do grupo e chegan a ser considerados (e a considerarse a si mesmos) como nenos con atraso intelectual. A posición da familia e con farta frecuencia, dos profesores é crer que o neno ten un mero atraso evolutivo (ou intelectual en casos extremos) ou ben, que é un vago, o que se lle reprocha continuamente, con consecuencias funestas para a personalidade do neno, que se rebela fronte á cualificación con condutas inadecuadas para chamar a atención ou se afunde nunha inhibición e pesimismo próximos á depresión.


• Inadaptación persoal: Os nenos disléxicos certo desaxuste emocional en que aparecen tres trazos característicos: sentimento de inseguridade, compensado por unha certa vaidade e falsa seguridade en si mesmos e ás veces terquedad para entrar no traballo e falta de motivación para o tratamento.
  

En xeral, a explicación do seu problema, a incidencia en que a súa capacidade intelectual é normal ou superior, axuda a crear un clima que favorece a intervención do terapeuta. A dificultade é xeneralizar esa actitude positiva ao resto da contorna dos nenos: familia e escola.

Onde se adoita empezar a detectar os síntomas e os problemas é na escola, precisamente nas materias que inician fundamentalmente a aprendizaxe, a lectura e a escritura, e en ocasións tamén afecta o problema ás aprendizaxes do cálculo aparecendo unha discalculia, en especial nos comezos, coa suma e résta e os primeiros números, pero aparece con máis frecuencia o problema ao iniciarse résta levando, ter que memorizar as táboas de multiplicar e aprender a escritura numérica e con letras de grandes números.

Nesta primeira etapa aparecen moitos nenos que presentan síntomas que ás veces se consideran característicos dos disléxicos, talles como incipiente escritura en espello, investimentos... A dificultade neste nivel é a de distinguir a nenos que cometen erros normais nunha primeira etapa de aprendizaxe, dos verdadeiros disléxicos cuxos problemas son máis profundos e permanentes.

Nalgúns estudos agrúpanse os nenos con dislexia en tres niveis de idade ou máis ben de etapas de evolución. En xeral o neno disléxico ao superar as dificultades dun nivel, atópase coas dificultades propias do seguinte nivel. Con todo, unha reeducación adecuada fai en xeral que as dificultades diminúan, enfróntense con maior facilidade ou non aparezan, en función do nivel de motivación, éxito da reeducación, etc:

Nenos en idades comprendidas entre os 4 e os 6 anos:

Os nenos inícianse na adquisición da lectura e a escritura, mediante exercicios preparatorios, pero aínda non se pode falar de lectura e escritura como tales salvo ao final do período. Neste nivel pódese falar de predislexia, posible predisposición a que apareza o trastorno ou indicios que fan temer que se vaia a producir o problema. As alteracións tenden a aparecer máis na esfera da linguaxe:

Dislalias, omisións de fonemas, principalmente nas sílabas compostas e inversas . Ocorre ás veces tamén a omisión do último fonema. Confusións de fonemas que ás veces van acompañadas de linguaxe borrosa. Pode falar claro se se lle invita a falar amodo, pero a súa linguaxe espontánea é confuso. Inversións, que poden ser de fonemas dentro dunha sílaba ou de sílabas dentro dunha palabra

Atraso na estructuración e recoñecemento do esquema corporal, dificultad para os exercicios sensorioperceptivos: distinción de cores, formas, tamaños, posicións,... Torpeza motriz, con pouca habilidade para os exercicios manuais e de grafía. Si se observa con detemento, adóitase dar falta de independencia segmentaria, dificultade de mover independentemente as distintas articulacións. Movementos gráficos de base investidos. A nosa grafía require o xiro en sentido contrario ás agullas do reloxo , pero hai nenos que os fan no mesmo sentido das agullas. Ao final do período, se consegue aprender letras e números, memorizalos e distinguilos, parece a escritura en espello de letras e números, as inversións, as confusións, a falta de alineación da escritura o tamaño inconstante das grafías Cando se aprendeu a técnica lectora nótanse vacilaciones, omisións, adicións, confusións de letras con simetrías, dificultades das descritas arriba a nivel oral á hora de escribir.

Nenos de idades comprendidas entre os 6 e os 9 anos

Préstase especial atención á adquisición das denominadas técnicas instrumentais (lectura, escritura, cálculo) que deben ser manexadas con certo dominio e axilidade ao final, como instrumentos de base de futuras aprendizaxes.

Nestes niveis de idade é cando con máis frecuencia detéctase o problema e solicítase a axuda do especialista. Sempre que ou ben pais ou profesores ou alguén da contorna ou o psicólogo escolar canalice adecuadamente o problema e non o atribúan a inmadurez, pereza, falta de vontade, deficiencia mental ou calquera outra atribución alternativa para "explicar" o problema.

Na linguaxe, as dislalias e omisións do período anterior adóitanse superar ou están en fase de superación, máis facilmente se se abordaron a tempo e non responden a unha dislalia verdadeira, ás veces de máis difícil superación inicial ou espontánea. Con todo os investimentos e confusións de fonemas aumentan. Obsérvase expresión verbal pobre e dificultade de aprender palabras novas, en especial os polisílabos, as palabras novas ou as fonéticamente complicadas. En xeral o rendemento nas áreas lingüísticas é baixo pero se se lle explican as cousas verbalmente é máis capaz de aprender que se se lle esixe que adquira os coñecementos mediante a lectura ou a escritura repetida.

Michel Lobrot considera que "unha das dificultades dos disléxicos está na función de repetición. O exceso de actividades repetitivas no aula abúrreos particularmente, máis cando o avance do coñecemento non se produce por estas vías e non se realiza o reforzo adecuado".

Na lectura, as confusións prodúcense sobre todo nas letras que teñen certa similitude morfológica ou fonética. Por exemplo a e ou nas vogais manuscritas, a e e nas vogais impresas, ou aberta e ou a nivel fonético. A nivel fonético prodúcese tamén a confusión entre p,b e m e en ocasións confusión tamén coa n. Existe tamén con frecuencia a confusión entre letras que gráficamente diferéncianse pola súa simetría ou pequenos detalle, en especial en letra de imprenta. Así: d/b; p/q; b/g; ou/n; g/p; d/p. A esta confusión chámana algúns autores, confusión estática Prodúcense doutro lado omisións de letras, adicións, principalmente a final de palabra e en sílabas compostas. Por exemplo carte por cartel, pelo por pelos ten por tren...

Nas sílabas prodúcense sobre todo inversións , reiteracións e omisións. As inversións poden ser por cambio de orde das letras dentro dunha sílaba directa: lapa por pala, ou nunha sílaba inversa, por exemplo rapa por arpa. Pero é máis frecuente o investimento de letras que forman parte dunha sílaba composta, trabada ou sinfón, que dos tres xeitos denomínase. Así, por exemplo, pader por pai ou barzo por brazo. Noutras ocasións cámbiase a orde das sílabas dentro da palabra, en especial cando son sílabas compostas, así por exemplo, drala por ladra. Isto é o que recibe o nome de investimentos dinámicos. Prodúcense tamén reiteracións de sílabas: cocicina por cocina. Outro dos erros frecuentes é a omisión de sílabas, aínda que se produce en menor grao que as omisións de letras e afecta sobre todo a palabras longas con sílabas compostas, que se "apocopan" por parte do neno con dificultades de lectura.

Nas palabras prodúcense : omisións, reiteracións e substitucións dunha sílaba por outra que empeza pola mesma sílaba ou ten un son parecido, por exemplo, lagarto por letargo. Ás veces a palabra só teñen común a primeira letra. O que ocorre é que o disléxico non ten a capacidade de "prever" o que vén a continuación, capacidade que os bos lectores si teñen e que ten que ver cos movementos sacádicos dos ollos ao ler.

En aspectos xerais dentro da lectura, ademais dos problemas concretos citados obsérvanse unhas características bastante típicas que deben guiar enseguida as sospeitas cara a unha posible dislexia:

• Falta de ritmo na lectura: Lentitude en ocasións exasperante. Moitas veces, como precaución, len en voz baixa antes de ler en voz alta para asegurarse a corrección, o que non adoitan conseguir e engade lentitude á lectura. Falta de sincronía da respiración coa lectura, que ten que ver con: Os signos de puntuación non se usan para as pautas que están previstos, co que se amontoan as frases ou se cortan sen sentido. Hai unha dificultade en seguir a lectura, que se manifesta en saltos de liña ao acabar cada liña, perdas da continuidade da lectura en canto levanta a vista do texto. Isto fai que en moitas ocasións volva comezar a ler a mesma liña. Cando se consegue a lectura correcta é mecánica, non se produce apenas comprensión do lido.


• Na escritura: En ocasións prodúcense inversións de letras en espello. Nalgúns casos, chégase a producir unha escritura total en espello. A alteración da dirección dos óvalos tende a dar unha escritura vacilante e irregular, ás veces as letras están feitas de trazos soltos e en ocasións, a pesar dunha letra de aparencia correcta obsérvase lentitude e algúns fallos debido ao investimento dos xiros, que o neno ha sobrecompensado con dobres xiros, trazados peculiares, etc... Presenta en moitas ocasiones confusións de letras que se parecen pola grafía ou polo son. Adóitanse presentar omisións similares ás que se dan na súa lectura, de letras, sílabas ou palabras. Mestura de letras maiúsculas con minúsculos Inversións de letras, sílabas ou palabras, pero o máis frecuente son os investimentos nas sílabas compostas ou inversas. Prodúcense agrupacións e separacións incorrectas, partindo palabras ou unindo varias palabras nunha soa: " e enlacoruña viaunas ondas muigrandes e mecudrian" Mala elaboración das frases e escritura confusa polas alteracións de tamaño descritas e a unión en ocasións de varios dos problemas aos que se aludiron nos parágrafos anteriores. En xeral na escritura atopamos ademais unha serie de características: Torpeza e coordinación manual baixa. Postura inadecuada, tanto do neno como da folla de papel. Tonicidad muscular inadecuada, que pode ser por falta de presión ou por exceso da mesma. As alteracións gráficas afectan tamén obviamente aos números, sen que se poida falar dunha discalculia. Dáse tamén a escritura en espello dos números illados, en especial algúns deles con máis frecuencia (5,7,3,9/6 ) Danse inversións de cifras en números de dúas cifras, 24/42. Con números de tres ou máis cifras faise máis frecuente. Atopan gran dificultade en diferenciar 104 de 140. Tenden a confundir números de son semellante (60/70), en maior medida que a poboación normal. Trastornos de carácter espazo-temporal son: Dificultades de seriación, como apuntamos máis arriba. Maniféstanse por exemplo nos pasos dunha decena a outra e nas seriaciones en sentido inverso, descendente. Hai casos extremos con gran atraso na aprendizaxe da serie dos 100 primeiros números. As dificultades gráficas e de orientación espacial únense para dar un aspecto desordenado ás operacións, dificulta unha correcta aliñación das cifras nas operacións, tenden en ocasións a empezar as operacións pola esquerda.

Nenos maiores de 9 anos:

Hai algúns factores que inflúen no estado do problema nesta idade:

• O nivel mental. Os nenos cunha capacidade intelectual alta, atopan ás veces a forma de superar os problemas, en especial se recibiron atención especializada, e/ou apoio familiar, ás veces en forma de repaso insistente a nivel oral cando se dan conta intuitivamente que poden compensar a súa dificultade de comprensión lectora dese modo.


• A gravidade da dislexia. As alteracións profundas son máis difíciles de superar que as leves. Segundo algúns autores a dislexia forma un continuo coa disfasia, un trastorno da área da linguaxe máis profunda e cun maior correlato con disfuncións cerebrais. Hai disléxicos que manteñen a súa dificultade de adultos pese ao tratamento.


• O diagnóstico precoz e a reeducación adecuada aumenta as posibilidades de que o trastorno supérese.


• A eficaz colaboración da familia e o profesorado no tratamento, tendo en conta a motivación e o aumento da autoestima como factores de vital importancia no mantemento e éxito do tratamento.

Os trastornos típicos desta idade e que ás veces permanecen son:

• Dificultades para elaborar e estruturar correctamente as frases, para estruturas relatos e polo tanto para expor coñecementos dunha forma autónoma. Dificultade para expresarse con termos precisos.


• Dificultade no uso adecuado dos tempos do verbo.


• En xeral continúa a pobreza de expresión oral.


• A comprensión verbal continúa en desnivel coa capacidade intelectual.


• Na lectura é frecuente que queden nun nivel de lectura vacilante-mecánica, co que non atopan gusto algún na lectura e non se motivan nas aprendizaxes escolares nin na lectura como distracción ou complemento.


• O esforzo do neno, cando o fai, pérdese en gran parte en descifrar as palabras, cánsase, e ten gran dificultade para abstraer o significado do que le.


• En ocasións detéctase que a lectura silenciosa, para si, resúltalle máis eficaz que a lectura en voz alta, onde as dificultades maniféstanse de forma máis patente.


• Permanece a dificultade nas seriaciones. Isto maniféstase na dificultade de uso do dicionario. Cústalles aprender a ordenación alfabética das letras. Ademais cústalles recordar a ordenación das letras dentro da palabra, o que unido ás dificultades ortográficas que adoitan ter, dá como resultado esa gran dificultade no uso do dicionario.


• Na escritura, seguen presentando certa torpeza no aspecto motriz. É frecuente o agarrotamiento e o cansazo motriz, dado o sobreesfuerzo que lle require a escritura a nivel gráfico, comprensivo, ortográfico e de ordenación no papel. Chégase a dar unha especie de fobia cara á escritura, que dificulta o tratamento e que hai que superar nas fases iniciais do mesmo.


• Na lectura dáse tamén esa posición de rexeitamento sistemático case-fóbico da esa actividade tan negativamente cargada.


• A ortografía, como referimos arriba, é unha gran dificultade para estes nenos e pódese falar en moitas ocasións de disortografía. Moitos nenos acaban lendo aceptablemente, pero a ortografía é deficiente, debido a unha percepción e memorización visual deficientes, da "gestalt " das palabras. Cústalles recordalas como un todo. Ao redactar de forma espontánea pon de manifesto a súa mala ortografía en maior medida que noutros usos da escritura.


• A iso únese a dificultade para ordenar as frases, para puntuar con corrección e expresarse cos termos precisos. É unha versión aumentada da súa dificultade de expresión oral.


• Noutras materias ademais da lectura, a escritura e o cálculo, obsérvanse dificultades que teñen que ver coas características descritas, como a desorientación espazo-temporal. Así, en historia cústalles captar a sucesión temporal e a duración dos períodos. En xeografía teñen gran dificultade para localizar e en especial para establecer as coordenadas xeográficas e os puntos cardinales. En xeometría prodúcense grandes dificultades pola súa relación directa coa estructuración espacial.

Como comentamos noutros lugares, a pesar da reeducación nalgúns casos a dislexia de forma atenuada ata a idade adulta:

• cústalles automatizar as nocións espaciais e temporais,


• a súa lectura non chega alcanzar nunca unha gran rapidez


• e a súa expresión oral non adoita ser moi fluída.


• Isto non impide o desenvolvemento profesional, ata a nivel universitario.

DERRADEIRA LECCIÓN

O 18-07-2007 Randy Pausch, profesor de inxenería reuniuse con catrocentas persoas da Universidade para súa derradeira lección titulada "CUMPRE OS SONOS DA INFANCIA".

Apoiandose en diapositivas das imaxes dos seus análise clínicos, Randy falou ante a súa audiencia con franqueza, do cancro que estaba devorando o seu páncreas e que remataría coa súa vida en poucos meses (morreu 0 25/07/2008)

A lección de Randy convertiuse nun fenómeno baseado en "os sonos da infancia que nos esforzamos en cumprir".

Tamén quiso deixar varios mensaxes para os seus fillos:

• NON ABANDOAR OS SONOS
• SER AGRADECIDOS
• APROVEITAR O TEMPO
• ARRISCARSE E NON RENDIRSE
• DICIR SEMPRE A VERDADE

ACTIVIDADES EXTRAESCOLARES. UN POUQUIÑO DE HUMOR

A ver si Mike vai ter razón.

A HISTORIA DO MAGOSTO

Como o tempo acompañou, hoxe celebramos o Magosto no Colexio. Moitos pesamos que é unha simple festa onde comemos castañas. Que equivocadiños estabamos. Cóntovos a "historia do Magosto"

Aínda que esta festa agraria ten como referencias máis cercanas o pobo celta, sábese que tamén formaron parte das celebracións dos pobos prehistóricos.

A castaña e o día de defuntos aparecen asociados desde tempos inmemoriables á festa do magosto, que se celebra na primeira quincena de novembro xa que comenza un novo ciclo coa chegada do inverno o que supón a "morte da luz"

Segundo as crenzas antigas as castañas era o símbolo da alma dos defuntos e por iso cada castaña que se comía liberaba un alma do purgatorio. É pois un período de intensa comunicación entre os habitantes de este e do outro mundo coincidindo coa celebración do Samhain.

Era unha festa obrigatoria en tempos dos celtas e quen non asistía corría o perigo de perder a razón.

O costume para comer castañas asadas con motivo da festividade da "festa das ánimas" foi común en toda a zona norte da península. Os vascos chámanlle "kastañarre-eguna", os cataláns "casnyadas", en Galicia "magostos" e en Portugal "magustos".

Co paso do tempo a festa foi cambiando; as mozas achegaban as castañas e os mozos o viño que xa era novo. Tamén se comía pan de trigo e outros alimentos da época. Remataba o magosto con xogos e bailes. O xogo máis común era o de tiznarse a cara uns a outros. Os zonchos eran colares ou rosarios de castañas cocidas coa monda e atravesadas cun fío, esta é un costume que hoxe en día aínda se mantén.

Actualmente realízanse os magostos en case todos os lugares de Galicia, aínda que só se dea importancia ao feito para comer as castañas e facer a festa.

A ESCOLA VISTA POR UNHA ACTIVISTA PRO-DIVERSIDADE.

Navegando por internet atopeime cun blog onde só o título namora "ERES UNA MARAVILLA". A súa propietaria é Rocío Guerra González, mestra de Infantil e Primaria. Lda. en Psicopedagoxía, especialista en Diagnóstico e Educación de Suxeitos Excepcionais. Orientadora Psicopedagógica no colexio San José (San José da Rda, Sevilla).
Rocio se autodefine como "ACTIVISTA PRO-DIVERSIDADE".

Un dos seus artigos chamoume poderosamente a atención porque reflexa á perfección as grandes dificultades que nos atopamos os Orientadores no noso traballo diario.

Déixovos a copia do artigo

"Os pais: eu non podo.
Os profesores: eu non abarco
Os alumnos: eu non quero

Todo nons. E así nos vai. Botándonos a culpa uns a outros: porque se o neno non quere eu non podo; se o pai non colabora non tiramos p'alante; se o mestre non manda non ensina non educa non dialoga non... a familia soa é imposible.

E os nenos: mentres estes bótanse a pelota, eu feliz como perdiz: non teño normas non teño hábitos non teño ilusións non teño ganas non teño futuro.

NONS.

Os mestres: esta clase, malísima. Estes alumnos de alí, horrorosos. Esta avaliación, desastrosa.

Sempre o vaso coa metade da cuarta, xa nin medio baleiro.

Hoxe alguén me dixo: os humanos non resolvemos os problemas, trasladámolos de sitio. E así nos vai. Nin sequera entre o gremio (ninguén nos tachará de corporativistas aos educadores en xeral) non damos a man, nin a palmadita, nin sequera o sorriso. Chegas con 10 probas, 20 resultados, 30 medidas para tomar con este alumno e estoutro e sempre salta alguén: " pois para iso tanta proba... iso xa o sabía eu...".

E por suposto, non se che ocorra "suxerir", imos traballar con este alumno, que vai moi ben e véselle motivado.... POR DEUS!!!! Bastante temos encima con toooooooodos os demais, COMO me vou a entreter co que vai ben.

E se a clave estivese aí? E se o que tivésemos que facer fose SINALAR O BO, para que o espello onde mirarse sexa ese? Só sinalamos o malo o malo o malo. E se non lles estamos dando aos nenos a clave de como facelo ben? Como vou aprender o que si debo, se só me estás machacando co mal que o fago? Ponme un modelo correcto e pode ser que o faga ben. Ponme un modelo incorrecto e seguro que ben non sairá nunca.

A profecía autocumplida, o Pygmalión negativo: dille a un neno o malo que é 50 veces ao día e, non é que llo termine crendo, é que fará TODO o posible para ser cada vez máis malo, para que nós sigámoslle "valorando" o ben que fai de malo.

Miles, millóns de voces alzaranse contra esta reflexión de día logo de claustro. Voces de - eu logo de 30 anos de docencia, xa vingo de volta, non sabes nada disto, xa verás de aquí a un pouco, eu non eu non eu non...-

Menos mal que "algunhas" destas voces de 30 anos seguen tirando do carro; se che custa eu tiro contigo. Es un exemplo a seguir. Admíroche que non tes pelos na lingua para dicir o correcto. Que a túa crítica sempre é construtiva. Que podo contarche como me sinto porque me entendes. Que a experiencia non che ha viciado, senón que che fixo sabia.

Somos poucos, pero somos os "bos da peli". Pasarémolas canutas, pero ao final gañaremos. Non importa o que tardemos, salvemos aos que podamos e quedémonos coa satisfacción de polo menos habelo intentado. Que nos quedará, se non?. "

DECÁLOGO PARA PAIS E NAIS DE ADOLESCENTES

Seguimos cos decálogos.
Os deixo este video realizado pola ONG "juventudsolidaria" para facilitar a tarefa da educación dos fillos na etapa da adolescencia. Son dez consellos para pais que non teñen desperdicio.

AS RELACIÓNS HUMANAS

Repasando cousas que teño gardadas atopei un documento, non sei quen é o autor, moi interesante.
Trátase das relacións humanas e cales son os dez mandamentos para que estas sexan as axeitadas.

OS DEZ MANDAMENTOS DAS RELACIÓNS HUMANAS

1. Fala coas persoas. Nada hai tan agradable e animante como unha palabra de saúdo cordial, particularmente hoxe en día que tanto necesitamos de xestos amables.
2. Sorrí ás persoas. Recorda que para mover a cabeza pomos en acción 12 músculos e que para sorrir bástanos con mobilizar 14.
3. Chama ás persoas polo seu nome. Para case todos, a música máis suave é oír o seu propio nome.
4. Se amigo e servicial. Se queres ter amigos, se amigo.
5. Se cordial. Fala e actúa con toda sinceridade: todo o que fagas faino con gusto.
6. Interésache sinceramente polos outros. Recorda que sabes o que sabes, pero que non sabes o que outros saben.
7. Se xeneroso en eloxiar e cauteloso en criticar. Os líderes eloxian. Saben animar, dar confianza e elevar aos outros.
8. Aprende a captar os sentimentos dos demais. Hai tres ángulos en toda controversia: o teu, o do outro e o do que só ve o seu con demasiada certeza.
9. Preocúpache da opinión dos outros. Tres son as actitudes dun auténtico líder: oír, aprender e saber eloxiar.
10. Procura achegar os bos servizos que podes facer; o que realmente vale na nosa vida é o que facemos polos demais.

Agora só queda polas en práctica

A MELLOR BIBLIOTECA DO MUNDO

Onte, día 23, aproveitando "O DÍA INTERNACIONAL DAS BIBLIOTECAS" o CEIP "Mestres Goldar" inauguraron a súa Biblioteca.

Alumnado, profesorado, pais e nais disfrutaron da visita de Benxamín Míguez, Manuel Solla e de Fran Alonso. Tamén asistiu a concelleira de educación Laura López Atrio.


Si queres saber como foi ese día tan especial, preme na imaxe de "MIK"

TEMPO SAMAÍN

“Chega o outono e con él as castañas, as caveiras de melón, os calacús, as abóboras; chegan as augas e os tempos escuros, remata o verán e encétase o inverno, vaise a calor e vén o frío: acaban as romarías ao sol e inícianse os fiadeiros a carón do lume: son os tempos de Samaín.”

O día 31 de outubro comeza o ano novo celta e a súa festa en honor dos defuntos, marcando a transición do outono ó inverno.

Samaín, palabra gaélica, non significa máis que fin do verán, principio do inverno.
Na antiga cultura cética o tempo de Samaín, especialmente a noite do 31 de outubro ao 1 e novembro, era o período máis importante do ano. Eran datas claves para se reunir nos camposantos, comer o ritual e comunal porco de samaín e concelebrar as farradas festeiras dos guerreiros. Era a noite máis perigosa do ano: as portas do outromundo abríanse nesas horas e as ánimas eran quen de vir visitar este mundo e aos seus moradores: tantas veces para render contas inacabadas.
Para afastar dos seus castros as perigosas ánimas defuntas e errantes adoitaban poñer no alto das muradas, ou encastradas nas paredes, as caveiras iluminadas dos inimigos mortos en campaña. De aquí, dos ritos e crenzas célticas ao redor da caveira, vén a tradición europea de facer caliveras na cortiza dos melóns, ou cabazos, ou calabazotes.
Tradición que se estende por toda a antiga xeografía céltica europea e concretamente para o caso de España, por todas as zonas con presencia do elemento céltico .
En Galiza atopámola en toda a súa xeografía, non faltando esta tradición en ningunha das súas bisbarras e aportando un folclore similar aínda que dándolles nomes diferentes: calacús polas Rías Baixas, caveiras de melón en Cedeira, calabazotes en Ortigueira, colondros en Ourense...etc.

TALENTOS CON ASPERGER

A síndrome de Asperger é un trastorno do desenvolvemento cerebral caracterizado por deficiencias na interacción social e coordinación motora, e polos inusuais e restritivos patróns de interese e conduta.
A pesar do grave que pode soar, son varios os exemplos de grandes creadores musicais que o padecen.
Escoitamos algunhas das súas cancións na playlist do programa "HOY EMPIEZA TODO" de Radio Nacional (21/10/08).

ESTABLECENTO DE LÍMITES

Jesper Juul é unha autoridade como terapeuta familiar introducindo a "Terapia da Gestalt" en Dinamarca. O que escribo neste artigo está sacado do seu libro "Su hijo, una persona competente"

Se queres saber algo máis do libro preme n a súa portada.

Juul dí que a maioría de nós establecemos dous tipos de límites con nosos fillos:

1.-Límites estables

2.-Límites inestables

A lista de límites estables podería ser case interminable, posto que nela contéñense aspectos que os pais consideran que enriquecen ou protexen a vida dos seus fillos:

*"quero que che quites os zapatos antes de entrar no comedor"

*"quero que gardes os xoguetes antes de ir a cama"

*"quero saber o que miras en televisión"

O uso dunha linguaxe persoal "Quero que...", cando se establecen límites, en lugar de recorrer a termos absolutos, como: "Non podes entrar no comedor con zapatos" supón unha gran vantaxe porque cando se expresan as regras de forma persoal en lugar de facelo como "verdades universais", esas regras adquiren un maior significado para os nenos, e estes respectan moito máis o límite e á persoa que o establece.

O segundo tipo de límites é persoal e idiosincrásico e cambian dependendo do estado de humor que teñamos:

*"Non quero que toques o piano agora. Quero un pouco de tranquilidade"

*"Preferiría lerche un conto máis tarde, agora quero falar coa túa nai"

*"Hoxe quero a bañeira para a miña soa"

*"Agora non quero que che sentes no meu colo. Sal

*"Non quero que saques meus libros do estante"

*"Hoxe teño un deses días nos que me gustaría non ter familia. Quero que me deixedes tranquilo, a menos que preda lume a casa"

*"Hoxe non quero que xogues coa miña maquillaxe"

Para Juul, a linguaxe persoal, por se só, é o transmisor da mensaxe. As palabras pódennos facer dano; as emocións xenuínas, non. Non hai nada de malo en que un pai ou unha nai exprese tristeza, rabia, medo, mal humor ou irritación. Non importa se os nenos ás veces "séntense rexeitados" se un dos seus pais expresa rexeitamento. Deste xeito aprenden que non sempre poden conseguir o que queren e que existen individuos no contexto da vida familiar. Noutras palabras, as demais persoas da familia tambien teñen as súas propias necesidades persoais.

Existe outro motivo polo que non deberiamos esconder os nosos sentimentos cando falamos nunha linguaxe persoal: os nosos temperamentos individuais, os nosos sentimentos e os nosos altibaixos emocionais son parte do que somos. Polo tanto, di Juul, a información sobre estas calidades non é só unha parte lexítima da mensaxe, tambien é unha parte desexable.

A linguaxe define os límites, a expresión dos sentimentos mantén a calidez do contacto.

Moitas veces esquecémonos que a calor de calquera relación xorde de dúas fontes distintas: do que nos une e do que provoca friccións; as dúas están sempre presentes e as dúas poden ser igualmente importantes.

A linguaxe persoal só é eficaz se é verdadeiramente persoal. Se está minado, se se utiliza para outros fins ou como truco linguístico deixa de ser efectivo.

Cando os pais ou outros adultos establecen límites persoais, basicamente, están protexendo as súas propias necesidades. Cando o poden facer sen violar as necesidades dos fillos, o proceso interactivo da familia tambien sae beneficiado.

O establecemento adecuado de límites persoais caracterízase non só por un respecto fundamental cara á variedade da vida, senón tambien por unha "práctica" respectuosa. Os nenos non só aprenden o valor do respecto humano e da consideración baixo a forma dun mandamento "moral"; tambien aprenden a actau "eticamente"

A AGRESIVIDADE NOS NENOS

Unha das razóns polas que acuden as nais e os pais a falar conmigo é pola agresividade de seus fillos e fillas.
O aprendizaxe do comportamento agresivo ten unhas variables que son:
1.-A imitación ten un papel fundamental na adquisición e o mantemento das condutas agresivas nos nenos. Segundo a teoría da Aprendizaxe social, a expocision a modelos agresivos debe conducir a comportamentos agresivos por parte dos nenos. Esta opinión esta apoiada por diversos estudos que mostran que se producen aumentos da agresión logo da expocision a modelos agresivos, aínda cando o individuo pode ou non sufrir frustracións.

2.-O reforzamento desempeña tamén un papel moi importante na expresión da agresión. Si un neno descobre que pode porse en primeiro lugar da fila, mediante o seu comportamento agresivo, ou que lle agrada ferir os sentimentos dos demais, é moi probable que siga utilizando os métodos agresivos, se non o controlan outras persoas.

3.-A conduta agresiva varia co ambiente social, os obxectivos e o papel desempeñado polo agresor en potencia.

4.-Os factores cognoscitivos desempeñan tamén un papel importante na adquisición e mantemento da conduta agresiva. Estes factores cognoscitivos poden axudar ao neno a autorregularse. Por exemplo, pode anticipar as consecuencias de alternativas á agresión ante a situación problemática, ou pode reinterpretar a conduta ou as intencións dos demais, ou pode estar conciente do que se reforza noutros ambientes ou pode aprender a observar, recordar ou ensaiar mentalmente o modo en que outras persoas enfróntanse ás situacións difíciles.

PLAN ANUAL DE ORIENTACIÓN 2008-2009

Para este ano queremos incorporar dous programas novos no "Plan de Orientación":

• Programa de acollida de alumnado procedente do estranxeiro
• Programa de educación e valores a través do cine

Si queredes saber que vamos facer durante o curso 08-09 pica no enlace:

PLAN ANUAL DE ORIENTACIÓN

XOGOS POPULARES

Laura, a mestra de I3, pediume que publicara no Blog referencias a xogos populares;
A ZOADEIRA
Este brinquedo tambén se coñece co nome de Dalle que dalle.

Utilizando un botón, os pequenos terán que pasar un cordón polos furadiños e atar os dous extremos para que o botón fique preso. Para probar se funciona, deben coller con dous dedos os extremos e darlle unhas voltas ao botón, que comezará a xirar e zoar sen parar, até que a/o cativa/o canse.

A LA UNA ANDA LA MULA

Trata-se dunha modalidade das apandas con movimento. Marca-se unha liña no chan. Un/ha xogador/a elixido/a a sortes sitúa os seus pés aproximadamente a meio metro da liña e anica-se apoiando as mans nos xeonllos para que os outros poidan saltar por riba del. Os/as demais participantes poñen-se en ringleira (a liña fica entre estes e o/a xogador/a que apanda) e van saltando por orde, cada un verbalizando unha das frases seguintes, tambén por orde, e realizando a acción que se sinala:...

1. A la una, anda la mula. Vai correndo até a liña facendo que salta como unha mula, antes de dar o brinco definitivo.

2. A las dos, la coz. Mentres salta, da-lle unha couce ao/á que apanda.

3. A las tres, San Andrés. Da-lle unha pequena cuada mentres salta.

4. A las cuatro, maragato. Outra cuada.

5. A las cinco, se da un brinco. Dá un brinco imediatamente antes de saltar.

6. A las seis, canto los reyes. Antes de caer ao chan, despois de pronunciar a frase, debe cantar “la, la, la...”.

7. A las siete, tiro mi carapuchete. Ao estar no ar, arroxa algunha prenda (pucha, bufanda, pano...).

8. A las ocho, como pan y bizcocho. Antes de chegar ao chan há que facer ademán de meter algo na boca.

9. A las nueve, ata la mula y bebe. Fai o aceno de beber.

10. A las diez, el través. Salta de lado.

11. A las once, pisa el bronce. Debe ficar, despois do salto, cos pés xuntos e o corpo ergueito.

12. A las doce, no responde. Outra cuada.

13. A las trece, plantar ajos. Deixa no lombo do que apanda, sen que caia, un pao, unha herba, unha pedriña ou algo semellante.

Aquel/a que pise a liña, perde e pasa a apandar. Se alguén falla na acción que lle corresponde, perde e apanda tamén. Se (circunstancia inusual) se chega ao remate da quenda sen que ninguén perda, comeza-se de novo, relevando ou non ao/á xogador/a que apanda segundo estea acordado.Foi tradicionalmente un xogo de inverno, a xogar no exterior.

A PORCA
Trata-se dun xogo mui estendido, con elementos semellantes ao hockey ou ao golf, deportes popularizados muito despois da existencia da Porca (tambén chamada Pino ou Cachona nalgumhas zonas).Foi un xogo de nenos, fundamentalmente xogado no inverno nun espazo aberto e amplo, normalmente no entanto se cuidaba do gado.

Xógase con 2 obxectos: a “cacheira” (ou “pau daporca”) e a “porca”, que están feitos en madeira polos propios xogadores.
Haberá un “porqueiro”,q u e e s t a r á n o “curral” (círculo central) e o resto de xogadores que estarán colocados cada un no seu “nicho”. Normalment e e s t e s “nichos” fanse no chan, na terra, pero tamén poden ser pintados ou ben suplilos por aros.

O “porquei ro” t i ra a “porca” ao aire; se cae fóra do “curral”, tentará introducila dentro dalgún nicho dos outros, ante a oposición dos mesmos. Se non é capaz, voltará ao seu “curral” e lanzaráa outra vez ao aire. Se cae d e n t r o , t o d o s o s xogadores terán que cambiar de “nicho”, a n t e s d e q u e o “porqueiro” lles ocupe algún. O xogador que quede sen “nicho” pasará a s e r o s e g u i n t e “porqueiro”. Se alguén consigue meter a “porca” no “curral” conseguirá un punto e todo o mundo terá que cambiar de “nicho” . Outro xeito de xogar, ut i l izando o mesmo esquema de d i s t r i b u c i ó n d o s xogadores, é que o “porqueiro” golpee a “porca” con forza e o resto dos xogadores tentarán meter a “porca” n o “ c u r r a l ” d o “porqueiro”; o que o logre pasará a ser o novo “porqueiro”.

A RÁ
É un xogo para praticar nun espazo aberto e en cualquer época do ano.Xogo de precisión pertencente aos tradicionalmente chamados “de burro”; consiste no lanzamento duns discos metálicos (pellos) desde unha distáncia marcada (que oscila entre 2 e 3 metros) a unha caixa con cinco furados, dúas argolas, un moíño e unha rá, sendo o obxectivo do xogo introducir os pellos na boca da rá ou —no seu defeito— por algún dos outros furados da mesa. En función de onde se metan os pellos haberá variacións na pontuación....

A RAIA DE FRANCIA

Fórmanse dous equipos de entre cinco e dez xogadores cada un.Xógase con doce pinaretas ou doce pedras de mediano tamaño, que se poidan coller coa man con facilidade.
O terreo de xogo debe ser grande e plano. Pode ter ou non ter herba. Trázase nel unha liña central e dúas liñas de fondo, así como outras dúas laterais. A liña central coas de fondo marcan as zonas de cada equipo. O espacio que queda atrás das liñas de fondo é zona libre. Nunca se poden sobrepasar as dúas liñas laterais.

En cadansúa liña de fondo colócanse seis pedras ou pinaretas, separadas entre si por un pé de distancia.

Os xogadores sitúanse a ambos os dous lados da raia medial, manténdose un defensor diante da liña de pedras.

O xogo consiste en invadir o terreo contrario, dirixirse ás pedras, coller as que se poidan e volver con elas ao seu terreo e colocalas a continuación das propias pedras. Os defensores das pedras deben evitar que estas sexan collidas polos contrarios, cousa que logran se tocan, e con iso agachan –pandan-, a quen se achegue a elas, ou aínda a quen fuxa con algunha pedra xa conseguida. O xogador que fose tocado en campo contrario ten que devolver as pedras, se as leva, e situarse na zona libre oposta ao seu terreo, de onde non poderá saír ata que un compañeiro do seu bando consiga entrar nesa zona e tocalo. Ninguén pode ser agachado no seu propio terreo, nin nas zonas libres.Este é un xogo moi movido e áxil, de ataque e defensa ao mesmo tempo. Gaña o equipo que consiga roubar todas as pedras dos contrarios e depositalas na súa liña de fondo ou o que logre pandar a todos os contarios.

Próximamente falaremos das:

AS CHAPAS
Xogo de habilidade, fundamentalmente practicado polos nenos. É preciso debuxar no chan un caminho en forma de serpe, con rectas e, sobretodo, curvas, duns 8 centímetros de ancho e tan longo como se quiser...
AS TRES EN RAIA
Tamén chamado as leiriñas, pedreiro-garabateiro ou pai-fillo-nai, é un xogo para dúas persoas con tres fichas cada unha (pedras, pauciños, botóns...) que se van colocando alternativamente nos pontos onde se cruzan as raias, tentando aliñar cada un as súas tres pezas e evitando por súa vez que o/a contrário/a faga o próprio....

A TURRA-SOGA

Deporte común a outras culturas peninsulares e universais; Tambén conhecido como Tracción á corda ou Soga-tira (por influencias bascas), a finalidade deste xogo é a de turrar máis ca equipa contrária. ....

FULANIÑO, QUE ME MATAN
No interior dunha circunferéncia duns dous metros de diámetro debuxada no chan, un/ha xogador/a dorme coa cabeza gacha entre os brazos. A uns dez metros da circunferencia, outro/a xogador/a exercerá de defensor/a. Os/as outros/as participantes han tentar entrar na circunferéncia e bater no que dorme cunha prenda de roupa. Ao se sentir agredido, o/a xogador/a que "dorme" berra:
Fulaniño, que me matan!”O/a defensor/a acode e situa-se dentro da circunferéncia, preparando tambén unha prenda de roupa para o defender. Apartir de entón han-se suceder os intentos por zorregar-lle a quen está "durmindo". Se o/a defensor/a acada bater-lle a algún dos/as atacantes, este/a pasará a "durmir", liberando ao/á primeiro/a.Segundo A. Romaní, trata-se dun xogo de inverno
O BRILÉ
Os xogadores forman dous equipos do mesmo número de xogadores; un bon número pode ser entre cinco e oito por equipo. Precísase unha pelota de goma de mediano tamaño.
O CHOQUE-CHOQUEIRO
Xogo praticado en grupo, cun marcado carácter individual, onde as habilidades máis destacaban eran as de ser lixeiro á hora de fuxir e de saber esqueivar ao choqueiro para evitar que este lle tocara.Estamos diante dun xogo mixto, recollido na comarca ourensá da Límia, praticado por rapazes e rapazas de entre 5-6 e 12-13 anos.O espazo habitual de xogo era a eira, onde praticaba o xogo un grupo de 7 a 10 rapazes (este era o número ideal), depois de rematar as faenas próprias, tais como ir á escola, gardar o gando, ou ir á fonte.
O MARCO

Chega-nos a información desde Valilongo, no concelllo ourensán d’A Teixeira, polo que sabemos da súa prática neste concello e máis no viciño de Montederramo, mália tambén se ten coñecimento do xogo no centro e norte da provincia de Lugo.
O MISTO. O QUEIMADEDOS
Entretimento sedentário para praticar -nomeadamente- no interior e en cualquer época do ano. Vários/as concorrentes situan-se en circo (arredor dunha mesa, p.e.). Unha vez prendido un misto, este vai pasando de man en man até que a un/ha dos/as participantes se lle apaga nos dedos. Este debe pagar prenda.O tipo de prendas a pagar debe-se acordar de antemán. A prenda concreta, así e todo, pode decidir-se sobre a marcha.Como cuase todos os xogos sedentários de prendas, ha-se ter en conta que estas práticas rematan convertendo-se nun momento no que se poñen en común elementos da personalidade íntima dos individuos (pagar a prenda de dar un bico a unha persoa predeterminada, p.e.).

O MOINHO
É un xogo para dúas persoas, cada unha con 9 pezas.Xoga-se nos 24 pontos de intersección dos 3 cuadros concéntricos que forma o taboleiro....
O PANO
Xoga un número impar de individuos, xá que participan dous bandos iguais, de entre cuatro e oito xogadores/as, e un/ha xogador/a que fai de xuíz/a. Como elemento de xogo, precisa-se un pano ou unha trela de dúas cuartas de lonxitude.Cada bando terá un/ha capitán/ana que asignará un número a cada un/ha dos/as seus/súas compañeiros/as, incluindo-se el/a mesmo/a. Se xogan seis por cada equipa, han-se numerar do un ao seis, tanto nun bando como no outro....
O PASE MISÍ
Sirva o presente como mostra dos xogos que se levan a cabo en filas.Dous/dúas xogadores/as agarran-se das mans, formando con elas unha ponte, debaixo da cual van ter que pasar todos os elementos da fila....
OS BIRLOS AO CANTEIRO
Precisamos dúas ou máis bólas, construídas de madeira dura e de un a tres quilos de peso; e de -cuando menos- 9 birlos. Debe observar-se que tanto os uns como os outros escachan ou deterioran-se con facilidade; de aí a necesidade de ter repostos. Os birlos (entre 7 e 10 cm de altura), poden ser sen tornear, cos dous extremos cortados permitindo-os manter direitos no chao, e torneados, con unha soa cara de apoio e coa outra en forma de lámpada eléctrica. As bólas son esféricas, duns 15 cm de diámetro e -a diferenza doutras modalidades máis actuais- non ten buratos para as suxeitar....
OS BOLOS DE PUNXEIRO
Esta variante do Xogo de Birlos (ou Bolos) galegos pratica-se no concello ourensán de Viana do Bolo, concretamente no lugar de Punxeiro.Chama a atención a forma do bolo/birlo; que semella mui arcaica. Neste senso, mesmo pode resultar de interese observar as formas das distintas variantes galegas, podendo fazer un percurso na seguinte orde: Viana do Bolo, Xove, Cubelas,

O RECANTO DE MIK

O blog da biblioteca do CEIP "MESTRES GOLDAR" xa está en pleno funcionamento.

Podedes visitala picando no seguinte enlace "O RECANTO DE MIK" e ler artigos como:

• XA ESTAMOS DE VOLTA


• PARA EMPEZAR BEN


• MESTRES/AS APAIXOADOS


• UNHA IMAXE VALE MAIS....


• LECTURAS ESCOLARES


• MAIS SOBRE MOCHILAS


• O OUTONO ACÉRCASE CON MOI POUCO RUIDO


• O OUTONO INSPIRA


• MES INTERNACIONAL DAS BIBLIOTECAS ESCOLARES
  
• REIVINDICANDO CON HUMOR...


• ALGO MÁIS QUE UN CARTEL...


• 1.000.000 DE EXEMPLARES VENDIDOS!!


• E SEGUIMOS

FELICES LECTURAS

¿PORQUE OS NENOS MINTEN?

Publico este artigo extraído da páxina web do centro Familiae de Santiago de Compostela. Podeís atopar máis artigos páxina web: http://www.centrodepsicologia.org

Existen múltiples causas que varían de acuerdo al caso en particular.

1- Un niño miente cuando quiere llamar la atención, ésta una de las causas más comunes; quieren llamar la atención para que se les prodigue la atención que no se les expresa muchas veces por negligencia; quieren ser valorados y apreciados por sus padres y al no conseguirlo inventan cosas con las cuales desean lograr que se les preste la dedicación que anhelan. Padres indiferentes ante la necesidad afectiva de sus hijos, o padres ausentes por constantes compromisos sociales o de trabajo faltan en la dinámica familiar y no es raro, entonces que el niño empiece a mostrar los síntomas de un fabulador que poco a poco va perfeccionando esta estrategia, descubriendo que con éstas logran que sus padres se interesen por él y le dediquen un poco de atención. De adultos, si la situación no se ha corregido en la infancia, se convierten en los grandes mitómanos que creen sinceramente en sus propias fantasías.

2- Otro de los motivos, no poco comunes que se presenta como causa de la mentira en los niños es el comportamiento rígido de los padres, que sólo pueden permitir una conducta modelo donde está ausente toda manifestación de espontaneidad y de libertad; padres autoritarios donde los hijos no pueden opinar y donde sus gustos e intereses no son tomados en cuenta, en esos hogares donde no consideran al hijo como un ser que merece respeto y que tienen derecho a ser escuchado, sí éste desobedece la norma impartida(así no sea justa o digna)le conlleva a reprimendas y a castigos tan violentos que los niños tienen que empezar a mentir por el miedo a ser castigados; de esta manera el principio de autoridad mal ejercido puede condicionar al niño a mentir para salvaguardar su integridad física.

3- Otra de las causas por las cuales el niño miente, es porque "aprendió" a mentir”. La mentira también se aprende, y en un porcentaje considerable son los padres los primeros maestros de ella, sucede que hay hogares donde el padre o la madre o ambos mienten tan significativamente que para los pequeños el mentir se convierte en algo común y normal puesto que se desarrolla en un ambiente en que constantemente se falta a la verdad, probablemente conformado por padres conflictivos. mitómanos y con inseguridades marcadas.

La mentira en los niños es algo que preocupa a muchos padres; éstos deben determinar las posibles causas (incluyendo su propia conducta) y corregir a tiempo lo que está motivando para que el niño mienta; pero el factor edad es muy importante recordarlo siempre ya que en las edades primarias (hasta los 5 años aproximadamente) el mundo del niño es mágico y rico en fantasías. Los padres deben considerar que el niño necesita comprensión, cariño, dedicación y sobre todo dirigirlo con la verdad, darles la confianza necesaria para que se establezcan los parámetros de amistad con sus hijos; convertirse en los receptores de sus ansiedades, preocupaciones, curiosidades e intereses, padres democráticos y afectuosos. Recordar que sólo un padre franco puede criar hijos francos.
Dr. Antonio Arbulú Neira

Autor: FAMILIAE Psicoterapia- Fecha: 2008-03-19

¿QUE ESPERA UN NENO HIPERACTIVO DO SEU MESTRE?

Lendo os foros da páxina de ANHIDA atopei este texto de "quico" que permítome copialo en mi blog por todo o que significa

• -Ensíname como aprender e non que aprender, a pensar e non tan só que debo pensar. Así desenvolverei a miña intelixencia e non simplemente a miña memoria.



• -Non me regañes diante dos meus compañeiros. Fasme sentir humillado e medorento de ser rexeitado por eles; aceptarei mellor as túas correccións, se mo fas calmadamente e en privado.


• -Sinálame as miñas calidades e recoñece as miñas habilidades. A confianza que así desenvolvemento nas miñas capacidades anímame a esforzarme e faime sentir valioso e adecuado.
  
• -Non me insultes con palabras, nin con xestos despectivos. Fasme sentir menosprezado e sen ánimo para corrixir as miñas faltas ou debilidades.


• -Ten en conta o meu esforzo e o meu progreso non só o resultado final. Ás veces con pouco esforzo logro moito..., pero é máis meritorio cando poño todo o meu empeño, así logre pouco.


• -Non me examines procurando reprobarme, nin che ufanes de habelo logrado. As miñas notas deben reflectir a miña desempeño e non o farán se as utilizas para desquitarte.
• -Anota o que fago ben, e non só o que está mal. Cando subliñas os meus éxitos e non os meus fracasos, síntome motivado a seguir mellorando.


• -Cando me corrixas ou me disciplines, faino sen maltratarme física ou emocionalmente. Se atacas a miña persoa ou a miña personalidade, deterioras a miña autoestima e non melloras a miña disciplina.


• -Confía no meu e demóstrame a túa confianza. Cando me repites a mesma cousa unha e outra vez, doume conta da túa desconfianza, e isto precipítame a fracasar. Trátame con agarimo, cortesía e respecto. Nesta forma admirareiche e, polo tanto, desenvolverei un profundo respecto por ti.


• -Non me ameaces, pero se o fas, cúmpreo. Se non cumpres o prometido, aprenderei que, faga o que faga, sempre podo saír eximido.


• -Non me rogues nin me implores que me porte ben. Obedecereiche cando mo esixas con firmeza e sen hostilidade.


• -Procura facer clases amenas e interesantes, nas que eu poida participar. Abúrrome cando todo é rutina, só ti falas e eu nada podo achegar.


• -Cando che faga preguntas, non me digas "iso xa o explique". Ás veces as túas explicacións non son claras ou suficientes para min; se pregunto, é porque quero entender e aprender.


• -Non teñas preferencias. Cando encomias a uns e ignoras a outros, deterioras as nosas relacións e feixes dos meus compañeiros os meus inimigos.


• -Cando me criticas para corrixirme, deféndome e non acepto os meus defectos. Só se acepto os meus fallas, poderei tratar de corrixilas. Ten en conta que aprendo máis de quen aprecio que de quen me despreza.


• -Non aceptes as miñas escusas nin os meus rogos polo incumprimento das miñas tarefas. Cando debo asumir as consecuencias das miñas faltas, aprendo a responsabilizarme polos meus deberes.


• -Escoita o que che digo con atención e interese. Se me ignoras ou me calas cando trato de expresarme, entendo que as miñas ideas son bobas e que, polo tanto, a miña intelixencia é curta.


• -Non me compares cos meus compañeiros, nin cos meus irmáns en anos anteriores. Recorda que non son nin podo ser igual a ninguén e que, aínda que non teño as mesmas, tamén posúo grandes calidades.


• -Trata de coñecerme e de apreciarme como persoa. Coñecendo as miñas habilidades particulares poderás ofrecerme oportunidades para triunfar. Ao sentirme capaz e importante para ti, crecerá o concepto que forme sobre o meu.


• -Axúdame a desenvolver as miñas calidades, e non simplemente as miñas capacidades. Ten en conta que......antes que un bo estudante, debo ser un bo ser humano.

ABÓS E NETOS

Estes días que comezan os nenos e nenas de tres anos o Colexio, paso polas filas e observo que moitos nenos e nenas veñen acompañados polos seus avós.

Conciliar traballo, fillos e casa é unha tarefa que require moita habilidade e, en moitos casos, algúns sacrificios. A chegada dun bebé non só altera a vida dos pais, senón tamén a de moitos avós. Poder contar con eles é un recurso moi valioso. A presenza dos avós é un consolo e un desafogo para moitas familias.

Os avós poden proporcionar unha asistencia práctica, apoio, e unha cadea de consellos útiles para coidar ao bebé. O encontro dos avós cos seus netos é sempre moi enriquecedor para ambos os lados.

A moitos nenos encántanlles estar cos seus avós por diferentes e variadas razóns:

-Algúns porque á beira dos avós non existen tantas ordes nin obrigacións.

-Outros porque poden facer cousas distintas con eles, como preparar galletas xuntos, comer doces, dar paseos, ir ao parque, e realizar unha infinidade de actividades que fan que se sentan máis libres.

-Algúns netos ven aos seus avós como un amigo, unha especie de guía, como divertidos, cariñosos, mimosos e que lles gusta estar con eles.

Pero, claro, todo depende da forma de ser dos avós. Hai tamén os que apenas envellecen e continúan tratando aos máis pequenos dun xeito moi autoritario e demasiado esixente. Pero, polo xeral, os avós senten moito pracer cos seus netos. Estar con eles é tamén unha forma de renovarse persoalmente. É ter máis participación na familia, e sentirse máis novas e actualizados. Apréndese moito cos nenos.

Non sempre a relación dos avós cos pais dos seus netos é a mellor.

Desgraciadamente, poden existir conflitos canto ao tipo de educación que é aplicada ao neno. As xeracións son distintas e diferentes tamén son os criterios de educación. Os máis novos non poden cambiar os razoamentos dos maiores. Os avós non están máis para educar. Xa educaron, ben ou mal, aos seus fillos. Os avós están para dar agarimo, botar unha man de cando en vez, e pasar un bo intre cos seus netos.

Se os avós van estar cos netos, o ideal é que haxa un acordo entre as partes, para o ben do neno e de todos. Para iso, é necesario que entre os pais e os avós exista unha relación tranquila, específica e verdadeira, libre de celos, na que reine o respecto ás esixencias e aos hábitos do outro.

OS CONTOS E OS AFECTOS

¿Que é un conto?

A palabra conto provén do latín computar, e significa contar, enumerar feitos. É dicir relatar, narrar unha historia. Fundamentalmente o conto é metáfora, vida, emoción, soño, oportunidade, liberdade, memoria... ¡é afecto!

¿Para que serve lelos?

Para desenvolver emocións; para desenvolver a creatividade, a intelixencia, a linguaxe, o crecemento; para estimular o humor; para discriminar fantasía de realidade; aprender a dar e a recibir; incursionar no mundo artístico; para sublimar, xogar, enfrontar conflitos... En fin, para poder desenvolver unha identidade harmónica.

¿Que son os afectos?

A palabra afecto deriva do latín affectus, e significa "pór en certo estado".

Pero vexamos outras definicións que ampliarán o noso concepto habitual e cotián -e a miúdo limitado- de afecto: "Todo estado afectivo, penoso ou agradable, vago ou preciso, xa se presente como unha descarga masiva, xa como tonalidade xeral" (Laplanche e Pontalis)

E en Psicoloxía, o afecto enténdese como "calquera clase específica de sentimento ou emoción, que impregna todos os feitos psíquicos e que posúe unha riqueza cualitativa inesgotable".

O afecto é un ingrediente innato con que contamos os humanos. O seu exceso ou falta provoca dificultades, trastornos que en ocasións poden volverse moi serios para a nosa saúde mental: os afectos afectan, aféctannos, e producen un efecto.

¿O conto e os afectos?

¿E por que a lectura de contos podería exercer un efecto tal? Entre outras razóns, porque:

1) Os contos e os afectos humanízannos.

2) Os contos e os afectos introdúcennos na cultura.

3) Os contos e os afectos simbolízannos.

4) Os contos e os afectos ábrennos ao mundo dos outros.

5) Os contos e os afectos exercen un efecto terapéutico.

6) Os contos e os afectos consolidan a "persoa".

A TEORÍA DA ETIQUETAXE OU COMO SE DISCRIMINA AOS MENORES

A avaliación é algo actual, todo é avaliable, todo é medible e todo pode ser cuantificable e xa que logo de aí alentarnos a emitir o noso xuízo sobre algo. Dalgunha forma todos e en todo momento avaliamos unha situación e clasificámola nunha ou tal categoría; esta é unha habilidade que viñemos desenvolvendo principalmente produto da nosa adaptabilidade ao medio; medio que polo demais, xeralmente é hostil.

As distintas disciplinas conformaron e elixido cada unha delas as súas formas particulares de avaliar, medir ou observar os seus obxectos de estudos, así por exemplo a química é aos átomos como o é o medicamento á saúde, a psicoloxía á conduta e tamén a intelixencia. Esta última relación non deixa de ser complicada, xa que cando se trata de avaliar ou de diagnosticar facultades ou habilidades humanas o terreo do subxectivo que xorde na apreciación de quen avalía tamén entra en xogo, ou polo menos debese considerarse. Para iso leváronse a cabo múltiples investigacións e experiencias durante anos, para lograr escapar desta subjetividad e xa que logo chegar a ser os máis estrito posible ao momento de avaliar sen caer no etiquetamiento.

No entanto, ao analizar o fenómeno da avaliación, parecese ser que inevitablemente se cae dunha ou outra forma no encasillamiento, a isto ademais hai que agregar as consecuencias sociais que asume aquel que é clasificado, pois a pregunta que xorde entón é ¿quen avalía ou clasifica ás persoas?, ¿quen é o que determina os parámetros de normalidade ou desviación e en que contorna social dáse dita situación?

Respecto diso, na actualidade xurdiu unha liña teórica que precisamente observa devandito fenómeno de etiquetamiento; a teoría da etiquetaxe non centra a súa atención na natureza psicolóxica ou na motivación dos actos de desviación. O seu interese decántase máis ben cara a quen recibe a etiqueta de desviado e por que. (A. Coulon 1995).

O mesmo Coulon citando a Becker establece que o feito central da desviación reside en que é a sociedade quen a crea...é dicir, que os grupos sociais crean aos desviados a través da institución de regras cuxa transgresión constitúe a desviación, e da aplicación desas regras a determinados individuos, que lles designan como desviados.

Actualmente son moitos as nenas e nenos etiquetados que asisten ás escolas , aqueles que presentan algún grao de inmadurez ou atraso da linguaxe por exemplo suxíreselles de formas moi sutís a abandonar os seus colexios de orixe por outros que desexen traballar con eles ou que estean preparados para nenos "así", xerándose unha especie de curriculum educacional estandar, para nenos estandar e con avaliacións estandar.

Quizais unha das angustias máis grandes daqueles pais que asisten á consulta psicopedagógica sexa a incomprensión e a pouca aceptación que perciben hacia os seus fillos, principalmente porqué viven en carne propia a intolerancia á diversidade que tanto se pregoa.

Quizais unha suxestión a tomar en conta sería a de traballar en forma conxunta, as distintas redes de apoio que emerxen desde as institucións educativas e acordar o xeito de darlle lexitimidade dunha vez por todas ás políticas de Inclusión, para que aqueles que non participan da vida social da maioría, poidan facelo a partir do seu absoluto dereito.

MOCHILAS PESADAS

Agora que o colexio comeza xorde o problema das mochilas.


¿Como deben ser as mochilas e os carriños onde transportan o material escolar? ¿Que efectos ten o exceso de peso? ¿Pódese evitar, nesta era da información, tan pesada carga?


A Confederación Española de Asociacións de Nais e Pais de Alumnos aposta pola introdución nas carteiras de DVD e outros formatos informáticos "máis lixeiros, máis atractivos para os nenos, máis flexibles e interactivos"


Outros expertos sinalan que o libro segue sendo necesario para o estudo e a memorización dos contidos, con técnicas como o subliñado, os esquemas ou os resumos. A educación exclusivamente en soportes multimedia só se utiliza na educación superior e ofrece aínda problemas prácticos.


O consello dos expertos é que as carteiras non superen máis do 10% do peso do alumno, incluso se inclúen rodas.


As mochilas deberían pesar menos do 10% do peso do neno cun tempo medio de 30 minutos entre ida e volta do colexio a casa", destaca Xavier González Ustes, traumatólogo no Hospital Municipal de Badalona. "A parte da mochila que vai pegada ás costas debe conter o máis pesado e na máis afastada ao corpo ha de ir o menos pesado: os lapis, o estuche, a báta, o bocadillo. Canto máis enganchada ao corpo a mochila, menos panca fai sobre os ombreiros", engade este médico. González dá outros dous consellos: "Os tirantes deben estar acolchados porque todo o peso vai sobre os dous ombreiros. E as mochilas moi caídas son fatais porque fan efecto panlanca nos ombreiros e doe máis".


Esta información esta sacada do xornal "O PAIS". Se che interesa ver o artigo completo pica no enlace
http://www.elpais.com/articulo/sociedad/Mochilas/pesadas/era/digital/elpepisoc/20080909elpepisoc_4/Tes/

INTELIXENCIA EMOCIONAL

O xornal "O PAIS" de hoxe publica un artigo titulado "La escuela saca suspenso en emociones".
Nel se din cousas como estas:

"Los profesores de este colegio, pioneros en España en la aplicación de técnicas de inteligencia emocional en la escuela pública -algunos centros privados hace ya tiempo que las aplican- saben por experiencia que prácticamente ningún niño es un caso perdido. Todo depende de cómo se le enseñe a reaccionar ante el conflicto."

"Este sistema rechaza catalogar a un alumno como "un caso perdido"

"Cuesta salir de la inercia de juzgar, etiquetar... Pero cuando lo haces, los resultados son espectaculares. Los niños te devuelven multiplicados lo que les das. Si ofreces un abrazo, te devuelven diez. Pero hay que saber dar ese paso; hay que saber abrazarles incluso cuando se portan mal".

"Me producen un cierto pánico los profesores que piden más disciplina y más mano dura, porque aún no se han dado cuenta de esa vía está equivocada. Y lo peor es que esos docentes nunca aceptarían asistir a un curso de inteligencia emocional, cuando en realidad son quienes más la necesitan"

Si queres velo artigo completo pica no enlace:
http://www.elpais.com/articulo/sociedad/escuela/saca/suspenso/emociones/elpepusoc/20080905elpepisoc_1/Tes

Tamén publica "Cuando el profesor admira a sus alumnos" que pódese ler no enlace:
http://www.elpais.com/articulo/sociedad/profesor/admira/alumnos/elpepusoc/20080905elpepisoc_2/Tes

ETAPAS DA EVOLUCIÓN DOS NENOS/AS

As capacidades do ser humano desenvólvense en tres etapas: primeira infancia, nenez intermedia e adolescencia segundo Rudolf Steiner

PRIMEIRA INFANCIA

Os nenos están en concordancia na seu contorno físico, absorben o mundo por medio dos seus sentidos e responden ao modo mais activo de coñecemento coa imitación.

A imitación é o poder identificarse co medio físico. O amor, a ira, o odio, a felicidade, a intelixencia, a estupidez, a harmonía, etc son influencias para o neno, aínda moi maleable, que lle afectarán para o resto da súa vida

As persoas relacionadas co neno, pais, mestres, coidadores teñen a responsabilidade de crear un contorno digno de imitación incuestionable; ofrecer abundantes oportunidades para a imitación significativa e o xogo creativo

INFANCIA MEDIA

Cando comezan primeiro de primaria, os nenos están ansiosos por explorar por segunda vez todo un mundo de experiencias. Antes identificábanas e imitábanas, agora ten un nivel máis conciente e son capaces de coñecelas pola imaxinación

A tarefa dos educadores é transformar todo o que o neno necesita saber sobre o mundo á linguaxe da imaxinación; todo aquilo que lle fala á imaxinación é o que realmente aprecia, esperta e activa os sentimentos, recórdase e apréndese. É o momento de traballar a intelixencia sensible.

Os cambios fisiolóxicos da pubertade marcan o final desta etapa: o aprendizaxe imaxinativo vólvese racional e abstrato.

ADOLESCENCIA

Durante a adolescencia a personalidade vólvese independente e volve a explorar o mundo outra vez dun novo xeito. Vai maduranndo silenciosamente e a su debido tempo surxirá o adulto

UN NOVO COMPROMISO: A VOLTA AO COLE

Os recordos das vacacións xa se van quedando atrás e agora o momento esixe un novo desafío para a familia: o ingreso ou a volta ao colexio, á escola.

Todo iso supón máis disciplina, cumprimento de horarios, compra de roupa , de libros, e unha infinidade de compromisos que esixen un esforzo tanto para os fillos como para os pais.

Para moitos deles a entrada ou a volta ao colexio representa un cambio demasiado radical.

Ano tras ano a situación repítese, o que supón un considerable esforzo para reaxustala. A adaptación ou a readaptación é un proceso que adoita durar aproximadamente unha semana, partindo da hipótese de que o ambiente escolar e familiar sexa o adecuado. Todo dependerá da actitude que teñan os educadores e os pais. Ambalas partes terán que estar preparadas para transmitir aos nenos unha impresión positiva do que representa ir ou volver ao colexio, e apoiarlles na transición das vacacións ás clases.

As vacacións permiten a que os nenos estean máis relaxados, sen présas para irse á cama, sen ter que madrugar, etc. Por iso, cando volven ao colexio eles pasan de non ter tantas obrigacións a ter que estudar, facer deberes, etc. É un cambio que provoca algunhas alteracións. De agora en diante, volver ao colexio suporá un gran esforzo que ao paso dos días irase amenizando.

O mesmo ocorre cos nenos que irán ao colexio ou á gardería por primeira vez. Pasan de estar máis en casa para compartir ambiente con outros nenos e a estar baixo a responsabilidade doutras persoas e doutras regras. Aparte dos horarios, o neno poderá enfrontarse tamén a outros cambios. Poida que teñan novos profesores, novas materias. En todos os casos, o ánimo dos pais debe ser esencialmente positivo para o fillo.

Tanto para o ingreso como para a volta á escola , é fundamental que o neno conte co apoio e o ánimo dos seus pais. É necesario que se críe un ambiente familiar favorable en casa para que o neno senta máis seguro e máis apoiado para adaptarse ao novo ritmo de vida. O comportamento que teña o teu fillo é moi comprensible. Eles reaccionan aos cambios do mesmo xeito que nós, os adultos. É como cando imos a un traballo por primeira vez. Pómonos nerviosos, ansiosos, e aos nenos pásaselles o mesmo, aínda que o exteriorice e manifeste dunha forma distinta.

Por esta razón, os pais deben falar cos nosos fillos acerca da nova situación, transmitirlles confianza, pedirlles a súa colaboración e a súa comprensión, e demostrarlles os seguros e tranquilos que estamos de que eles se vaian ao colexio. É necesario destacar os cambios positivos que o novo cotián traeralles, como tamén participar de preto de todo o proceso, é dicir, comprar os libros e forralos con eles, ordenar a roupa , e acompañalos ao colexio polo menos durante a primeira semana.

En resumo, que os pais falen cos seus fillos das súas capacidades, ilusións, habilidades e expectativas cara a esta nova etapa, contribuirá a que os nenos sentan arroupados e capacitados a saír adiante ante as dificultades que se lles poidan presentar, fomentando así a súa autoestima. O único que non se poden facer os pais é esixir que todo sexa perfecto e marabilloso desde o primeiro día.